ഉല്ലേഖം  ഉല്ലേഖമൊന്നിനെത്തന്നെ
പലതായ് നിനയ്ക്കുകില്‍;
കാമനെന്നിവനെ സ്ത്രീകള്‍
കാലനെന്നോര്‍ത്തു വൈരികള്‍ അക്രമാതിശയോക്തി അക്രമാതിശയോക്തി, അത്യന്താതിശയോക്തി, അസംഗതി, വിഭാവന, വിശേഷോക്തി, വ്യാഘാതം, വിരോധാഭാസം, സംഭാവന, തല്‍ഗുണം, അതല്‍ഗുണം,മീലിതം, അധികം എന്നിവയും അതിശയോക്തിവിഭാഗത്തിലെ അലങ്കാരങ്ങളാണ്. വാസ്തവോക്തി വിഭാഗത്തിലെ അലങ്കാരങ്ങള്‍ സ്വഭാവോക്തി, സഹോക്തി, സമുച്ചയം, പര്യായം, പരിസംഖ്യ, വികല്പം, പരിവ്യത്തി, ആക്ഷേപം പ്രത്യനീകം,അര്‍ത്ഥാപത്തി, കാവ്യലിംഗം, അനുമാനം, അര്‍ത്ഥാന്തരന്യാസം, ഭാവികം, ഉദാത്തം, സൂക്ഷ്മാലങ്കാരം, വ്യാജോക്തി, സമം, വിഷമം, വിചിത്രം, അന്യോന്യം, പരികരം, പര്യായോക്തം, കാരണമാല, ഏകാവലി, സാരം, മുദ്രാലങ്കാരം. ശ്ലേഷോക്തിവിഭാഗത്തിലെ അലങ്കാരങ്ങള്‍ ശ്ലേഷം, സമാസോക്തി, വക്രോക്തി, സങ്കരസംസ്യഷ്ടിവിഭാഗം, സംസ്യഷ്ടിസങ്കരം. ശബ്ദാലങ്കാരങ്ങള്‍ 1.അനുപ്രാസം
2.യമകം
3.പുനരുക്തവദാഭാസം
4,ചിത്രം- ഇങ്ങനെ ശബ്ദാലങ്കാരങ്ങള്‍ നാലുവിധം. അനുപ്രാസം
(ശബ്ദാലങ്കാരം) അനുപ്രാസം വ്യഞ്ജനത്തെ
യാവര്‍ത്തിക്കിലിടക്കിടെഒരേ വ്യഞ്ജനവര്‍ണ്ണത്തെ അടുത്തടുത്താവര്‍ത്തിക്കുന്നത് അനുപ്രാസം. സ്വരങ്ങളെ ആവര്‍ത്തിക്കുന്നതാകട്ടെ അലങ്കാരമാകുന്നില്ലെന്നുമാത്രമല്ല പ്രസ്തുത ദോഷമായിട്ടുകൂടി ഗണിക്കും. ഛേകാനുപ്രാസം
(ശബ്ദാലങ്കാരം) ഛേകാനുപ്രാസം ചൊന്നാല്‍
കൂട്ടക്ഷരമിരട്ടയായ്;
കണ്ണനുണ്ണി നമുക്കെന്നു
മമന്ദാനന്ദമേകണംകൂട്ടക്ഷരങ്ങളെ ഈരണ്ടായിട്ടാവര്‍ത്തിക്കുന്നതിന് ഛേകാനുപ്രാസം എന്നുപറയുന്നു. ഇതില്‍ ണ്ണ, ന്ദ എന്നിവ ആവര്‍ത്തിക്കുന്നു. വ്യത്ത്യനുപ്രാസം
(ശബ്ദാലങ്കാരം) മറ്റെല്ലാം വ്യത്ത്യനുപ്രാസം
രീതിഭേദനിയാമകംഒറ്റവ്യഞ്ജനത്തെ ഒരിക്കലോ പലപ്രാവശ്യമോ ആവര്‍ത്തിക്കുകയും കൂട്ടക്ഷരത്തെ പലപ്രാവശ്യം ആവര്‍ത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതു വ്യത്ത്യനുപ്രാസം. ഇതില്‍നിന്ന് മൂന്നുമാതിരി രീതികള്‍ (വ്യത്തികള്‍) ഉത്ഭവിക്കുന്നു. അതിനാലാണ് വ്യത്ത്യനുപ്രാസം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ദ്വിതീയാക്ഷരപ്രാസം
(ശബ്ദാലങ്കാരം) ഈ പ്രാസം മലയാളികള്‍ക്ക് വളരെ പ്രിയമായതിനാല്‍ ‘കേരളപ്രാസം’ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
ഉദാ; ഹ്യദ്യാനന്ദം നിരുപമതമം നല്ലമദ്ദിവ്യമായോ
രുദ്യാനത്തിന്‍ സുഖമനുഭവിക്കേണമെങ്കില്‍
ഹ്യദ്യാകാര സ്ഥിതിയൊരു നികുഞ്ജത്തിലാക്കിടണം
നീ പദ്യാ പാര്‍ശ്വസ്ഥലികളിലിറങ്ങാതെയന്തര്‍ഹിതാത്മ. (മയൂരസന്ദേശം)ഈ പ്രാസത്തെക്കുറിച്ച് പിന്നീട് വിവാദമായി മാറിയ വിമര്‍ശനം എ.ആര്‍ ഇങ്ങനെ എഴുതുന്നു: ‘ഇതിനെ ഭാഷാകവികള്‍ തങ്ങളുടെ കവിതാവനിതയ്ക്ക് ഒരു തിരുമംഗല്യമെന്നു വിചാരിച്ചുപോരുന്നു. വേറെ അലങ്കാരങ്ങള്‍ എത്ര തന്നെയിരുന്നാലും ദ്വിതീയാക്ഷരപ്രാസമില്ലെങ്കില്‍ ശ്ലോകം ശ്ലോകമേ അല്ല എന്നു കൂടി ശഠിക്കാന്‍ അവര്‍ മടിക്കുന്നില്ല, ഈ നാലക്ഷരങ്ങളെ രക്ഷിക്കാന്‍ വേണ്ടി കവികുഞ്ചരന്‍മാര്‍ കാട്ടിക്കുട്ടുന്ന ഗോഷ്ഠികള്‍ കാണുമ്പോള്‍ കോപത്തിലും തുലോം താപമാണുണ്ടാകുന്നത്. ചിലര്‍ യതികളെ എല്ലാ നിശ്ശേഷം ഗളഹസ്തം ചെയ്യുന്നു. മറ്റു ചിലര്‍ സാധുക്കളായ ശബ്ദങ്ങളുടെ കഴുത്തറുക്കുന്നു. എന്നുവേണ്ട കോലാഹലം പലതും കാണാം. ഈ പ്രാസത്തെ ഉപേക്ഷിച്ചാലല്ലാതെ നിരര്‍ത്ഥകശബ്ദപ്രയോഗം ഭാഷാകവിതയില്‍ നിന്നൊഴിഞ്ഞു നീങ്ങുന്നതല്ല. ഓരോ പാദത്തിലും ഓരോ അക്ഷരം പ്രാസത്തിന്റെ ആവശ്യത്തിന്റെ പേരില്‍ നീക്കിവയ്ക്കുന്നതുകൊണ്ട് കവികള്‍ക്ക് എത്രതന്നെ സ്വാതന്ത്ര്യഭംഗം വന്നാലും വരാം എന്നൊരു ചോദ്യം വരാം. എന്നാല്‍, ഈ തുച്ഛമായ നിര്‍ബന്ധവും അനുഭവത്തില്‍ ആനയ്ക്ക് അങ്കുശം എന്നപോലെ, കവികള്‍ക്ക് വലിയ ഒരു നിയന്ത്രണമായിട്ടാണ് കാണുന്നത്. പദ്യങ്ങളില്‍ പദപ്രയോജനവിചാരം ചെയ്യുന്നതായാല്‍ പാദാദിയിലെ പദങ്ങള്‍ പത്തിനഞ്ചുവീതം പ്രാസത്തിനു ബലികൊടുക്കപ്പെട്ടവയായിരിക്കുമെന്നുള്ള വാസ്തവത്തെ ശപഥപൂര്‍വ്വം വെളിപ്പെടുത്താന്‍ ഞാന്‍ മടിക്കുന്നില്ല. ‘മുട്ടിയപക്ഷം വയ്‌ക്കോല്’ എന്ന മട്ടില്‍ പ്രാസഭക്തന്മാര്‍ ചില പൊതു വരുത്തങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കിവച്ചിട്ടുള്ളതും പ്രാസദീക്ഷയുടെ ദുഷ്‌കരതയ്ക്ക് ഒരു ലക്ഷ്യമാകുന്നു. ഒരേ വര്‍ണത്തെത്തന്നെ ആവര്‍ത്തിക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കില്‍ ആ വര്‍ണത്തിന് സ്ഥാനസാമ്യമുള്ളവ പ്രയോഗിച്ചാലും മതി എന്നാണ് ഇവരുടെ മതം. അതിനാല്‍,ശുക്ലശീകൃതാശനവതംസ ശശാങ്കഭാസാ;
വിഖ്യാതകീര്‍ത്തിയുലകാകവെയന്നദാനാല്‍
ഭൃഗ്വാദിസേവിതപദന്‍, ഭഗവാന്‍ ത്രിവേത്രന്‍
വ്യാഘ്രാലയാധിപതി വാഞ്ച്ഛിതമേകിടേണംഇത്യാദിപോലെ ഒരു വര്‍ണത്തിന്റെ വര്‍ഗ്ഗാക്ഷരങ്ങളില്‍ നാലെണ്ണത്തിനെ നാലുപാദത്തിലുമായി പ്രയോഗിച്ചാലും കവിക്ക് പ്രാസഭംഗമഹാപാതകം ഇല്ലെന്ന് അവര്‍ വിധിക്കുന്നു. എന്നാല്‍, ഈവിധം പ്രാസവ്രതം അനുഷ്ടിക്കുന്നതുകൊണ്ട് എന്തുപുണ്യമാണെന്ന് ഞാന്‍ അറിയുന്നില്ല. എല്ലാഭാഷകള്‍ക്കും ബാല്യകാലത്തില്‍ പ്രാസപക്ഷപാതം ഉണ്ടായിരുന്നതായി ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ട്. ഭാഷയ്ക്ക് പ്രൗഢത വരുംതോറും പദ്യകാരന്മാര്‍ക്ക് പ്രാസത്തില്‍ പ്രീതി കുറയുമെന്നു ചരിത്രകാരന്മാരും സ്ഥാപിക്കുന്നു. നമ്മുടെ ഭാഷയ്ക്ക് ഈ പ്രൗഢത്വം ഇതുവരെ സിദ്ധിച്ചില്ലല്ലോ എന്നുള്ള പരിതാപത്താലാണ് ഈ പ്രക്യതത്തെ ഇവിടെ ഇത്രയും വിസ്തരിക്കാനിടയായത്.’